مطالعه در تابستان برای هر دانشآموز، با توجه به مقطع تحصیلی او، دبستان، نهایی، کنکوری و داوطلب پشت کنکور رویکرد متفاوتی میطلبد. در این مقاله، نکات کاربردی و متناسب با تمام گروهها رو بررسی خواهیم کرد.
مطالعه طولانی بدون تفریح باعث دلزدگی و کاهش انگیزه میشود.
تفکر همه یا هیچ و کمالگرایانه را کنار بگذاریم؛ روزانه بیست دقیقه یا نیم ساعت درس خواندن برای شکستن مقاومت ذهنی کافی میباشد و بهتر از مطالعه سنگین و نامنظم یا هیچ نخواندن است.
برای اینکه هم ذهنتان استراحت کند و هم از مسیر هدفتان دور نشوید، تفریحات انرژیبخش و نه حواسپرت کن را انتخاب کنید: پیادهروی، نقاشی، آشپزی، بازیهای فکری وگفتگوی با اعضای خانواده یا دوستانی که تأثیر مثبتی بر شما دارند.
تابستان بهترین زمان برای پیشرفت بدون فشار امتحان و رقابت است.
بهتر است در تابستان درسهایی را مطالعه کنید که به زمان، تمرین و انرژی بیشتری نیاز دارند. مطالعه را از نقاط ضعف خود آغاز کنید و بهجای عجله برای تمام کردن حجم زیادی از مطالب، روی تقویت پایه و پیشنیازها، بهویژه در درسهای تحلیلی مانند ریاضی، تمرکز داشته باشید. یادگیری عمیق و اصولی، ارزشمندتر از تمام کردن شتابزدهی مطالب است.
ترکیب پاداش با درس خواندن
مغز ما به رفتارهایی که با احساس خوب همراه شوند، بیشتر تمایل پیدا میکند. بعد از یک بازهی مطالعه، برای خودتان یک پاداش کوچک در نظر بگیرید؛ مثل خوردن یک میانوعدهی موردعلاقه، نوشیدن یک فنجان چای یا قهوه، چند دقیقه گوش دادن به موسیقی یا قدم زدن. این کار باعث میشود ذهن، درس خواندن را با تجربهای خوشایند پیوند بزند و انگیزهی ادامه دادن بیشتر شود.
حذف عوامل حواسپرتی
تمرکز، بیش از آنکه به اراده وابسته باشد، به محیط بستگی دارد. قبل از شروع مطالعه، اعلانهای گوشی را خاموش کنید، وسایل غیرضروری را از روی میز بردارید و در صورت نیاز از برنامههای محدودکنندهی شبکههای اجتماعی استفاده کنید. هرچه تعداد عوامل حواسپرتی کمتر باشد، مغز انرژی کمتری برای بازگرداندن تمرکز مصرف میکند و کیفیت یادگیری افزایش مییابد.
داشتن همراه مطالعاتی
روانشناسی به نام نورمن تریپلت آزمایشی انجام داد که در آن متوجه شد دوچرخهسواراران وقتی با یکدیگر مسابقه میدهند، رکورد بهتری کسب میکنند تا وقتیکه بهتنهایی رکوردگیری میکنند؛ موقعیتی که به آن همکوشی گفته میشود. بنابراین مطالعه در کنار فردی که هدف مشترکی با شما دارد، میتواند انگیزه و نظم را بیشتر کند. این همراه میتواند یک دوست، همکلاسی یا مشاور باشد که روند مطالعه را پیگیری کند، دربارهی پیشرفتتان از شما بپرسد و در زمان افت انگیزه، شما را به ادامهی مسیر تشویق کند. احساس مسئولیت در برابر یک نفر دیگر، احتمال پایبندی به برنامه را افزایش میدهد.
لینک کردن درس خواندن به اتفاقات خوب آینده
بهجای اینکه مطالعه را فقط یک وظیفهی خستهکننده ببینید، آن را پلی برای رسیدن به اهداف ارزشمندتان بدانید. قبولی در رشتهی موردعلاقه، رسیدن به شغل دلخواه، احساس رضایت از خود یا حتی کمک به خانواده، میتواند به مطالعه معنا بدهد. هر بار که انگیزهتان کم شد، چند دقیقه آیندهای را تصور کنید که نتیجهی تلاش امروز شماست؛ این تصویر ذهنی، ادامهی مسیر را آسانتر میکند.
کیفیت مطالعه را با تست بالا ببرید.
بسیاری از دانشآموزان تصور میکنند تا زمانی که یک فصل را کاملاً نخواندهاند، نباید تست بزنند؛ درحالیکه تست، بخشی از فرآیند یادگیری است، نه فقط ابزاری برای سنجش آن. تست زدن باعث میشود مغز مطالب را فعالانه بازیابی کند، نقاط ضعفش را بشناسد و اطلاعات را برای مدت طولانیتری به خاطر بسپارد.
تست آموزشی؛ همزمان با مطالعه
بعد از مطالعهی هر مبحث، ۱۰ تا ۲۰ تست آموزشی بزنید. در این مرحله سرعت مهم نیست؛ مهم این است که دلیل درست یا غلط بودن هر گزینه را متوجه شوید. حتی اگر پاسخ را نمیدانید، پاسخنامهی تشریحی را با دقت بخوانید و نکتهی جدید را کنار کتاب یا جزوه یادداشت کنید. این نوع تستها، بخشی از یادگیری هستند.
تست زماندار؛ برای سنجش عملکرد
بعد از یک یا دو مرور، نوبت به تست زماندار میرسد. در این مرحله باید شرایط آزمون را شبیهسازی کنید؛ بدون کمک گرفتن از کتاب و در زمان استاندارد. تست زماندار علاوه بر سنجش یادگیری، مهارت مدیریت زمان، تمرکز و تصمیمگیری را تقویت میکند. بهتر است این تستها چند روز پس از مطالعهی اولیه یا پس از پایان یک فصل انجام شوند.
تستهای نشاندار؛ سرمایهی مرورهای آینده
قرار نیست همهی تستها را بارها حل کنید. تستهایی را که برایتان ارزش مرور دارند، علامتگذاری کنید تا در آینده فقط همانها را دوباره ببینید. برای مثال:
√ = تست خوب و نکتهدار که ارزش مرور دارد.
؟= تستی که با شک پاسخ دادهاید یا مفهوم آن را کامل یاد نگرفتهاید.
×= تستی که اشتباه زدهاید یا اصلاً نتوانستهاید حل کنید.
در مرورهای بعدی ابتدا تستهای ستارهدار، سپس علامت سؤال و در نهایت تستهای تیکدار را دوباره حل کنید. این روش، زمان مرور را بسیار بهینه میکند.
کمکدرسی را چگونه بخوانیم؟
کتاب کمکدرسی نباید جای کتاب درسی را بگیرد، بلکه باید مکمل آن باشد. ابتدا مفهوم را از کتاب درسی و کلاس یاد بگیرید، سپس از درسنامهی کمکدرسی برای رفع ابهام و تکمیل نکات استفاده کنید. بعد از آن، با تستهای آموزشی و در مراحل بعد با تستهای زماندار، یادگیری خود را تثبیت کنید. هدف، حفظ کردن درسنامه نیست؛ بلکه فهمیدن مطالب و توانایی پاسخ دادن به سؤالهاست.
به نمونه برنامه زیر توجه کنید:
- مطالعهی مبحث ⟵ بلافاصله ۱۰ تا ۲۰ تست آموزشی
- همان شب یا روز بعد ⟵ مرور نکات و تستهای غلط
- ۳ تا ۷ روز بعد ⟵ تست زماندار از همان مبحث
- ۲ تا ۴ هفته بعد ⟵ مرور تستهای نشاندار و آزمون جمعبندی
به یاد داشته باشید؛ تعداد تستها شما را موفق نمیکند، بلکه تحلیل تستهاست که باعث پیشرفت میشود. گاهی تحلیل ۲۰ تست، ارزشمندتر از حل کردن ۱۰۰ تست بدون بررسی است.
مرور؛ مهمتر از خودِ یادگیری!
یادگیری بدون مرور، خیلی زود فراموش میشود. بهجای اینکه مطالب را فقط یکبار بخوانید، آنها را در فواصل زمانی مشخص مرور کنید؛ برای مثال یک روز، یک هفته و یک ماه بعد. مرورهای کوتاه اما منظم، اطلاعات را از حافظهی کوتاهمدت به حافظهی بلندمدت منتقل میکند و باعث میشود هنگام امتحان یا کنکور، مطالب را سریعتر و دقیقتر به یاد بیاورید.
خلاصهنویسی هوشمندانه
قرار نیست دوباره کتاب را بنویسید. فقط نکات کلیدی، فرمولها، تعریفهای کوتاه، اشتباهات رایج و مواردی که احتمال فراموشی دارند یادداشت کنید. بهعلاوه مطالب پراکنده که در کتابها، جزوهها و آزمونها پراکنده شدهاند را جمعآوری و دسته بندی کنید. این کار تبدیل به سکوی پرتاب شما هنگام شروع سال تحصیلی و دوره امتحانات میشود.
