مقاله, مشاوره تحصیلی

کمال‌گرایی؛ موتور پیشرفت یا عامل فرسودگی؟

تصویر مفهومی تلاش دانش‌آموز برای موفقیت در کنکور با نشان افتخار من تلاشم را کردم نوبت کتاب

امروز وقتی درس ‌می‌خونم که میزم کامل مرتب باشه یا وقتی تمام منابع کمک درسیم رو تهیه کردم شروع می‌کنم؛ یا وقت استراحت میخوام فصل جدیدی بخونم تا بعد با خیال راحت استراحت کنم اما آخرش نه اون فصل درست خونده می‌شه و نه استراحتی در کاره چون عذاب وجدان دارم!

این جملات براتون آشنا نیست؟! یا فکر کنید با انجام دادن هر کدوم از موارد گفته شده، شما انسانی مسئولیت‌پذیرترید؟

خیر، اتفاقاً برعکس! این ویژگی شخصیتی که همان کمال‌گرایی است شما را از جریان زندگی عقب می‌اندازد.

ممکنه بپرسید: بالاخره کمال‌گرایی خوبه یا بد؟

کمال‌گرایی اگه موجب دقت و عملکرد بهتر شود مطلوب و اگه همراه با خود انتقادی، ترس از بازنده بودن و تعیین معیارهای سختگیرانه‌ی غیر منطقی باشه افراط‌گونه است.

بنابراین کمال‌گرایی سالم به‌معنای پایین آوردن استانداردها یا قانع شدن به شرایط موجود نیست بلکه یعنی برای پیشرفت تلاش کنید، اما در عین حال بپذیرید که اشتباه کردن بخشی طبیعی از فرایند یادگیری و رشد است.

 

طرز فکر کمال‌گرایانه می‌تواند زمینه‌ساز مشکلات مختلف روان‌شناختی شامل وسواس، اضطراب، خلق پایین، فرسایش شغلی/تحصیلی و مشکلات خوردن شود. مثلاً دانشجویی را در نظر بگیرید که قصد تحویل پروژه‌ای را دارد و ساعت‌ها صرف اصلاح جزئیات می‌کند که مبادا چیزی ناقص باشد؛ به تدریج افکار ناامیدی به سراغش می‌آید یا برخی نگران ظاهر و وزن خود هستند و معتقدند اگر یک کیلو اضافه شوم، ارزشم کمتر می‌شود. درنتیجه رژیم‌های بسیار سختی خواهند داشت.

 

هوای خودتو داشته باش!

خیلی از ما ترس از این داریم که اگر دست از انتقاد برداریم، دیگر انگیزه‌ای برای رشد پیدا نمی‌کنیم. درحالی‌که طبق تحقیقات،  افرادی که به جای نقد و سرزنش با مهربانی و احترام خود را تشویق می‌کنند، استقامت بهتری در برابر چالش‌های زندگی دارند و از شکست به‌عنوان فرصتی برای یادگیری بهره می‌گیرند.

فراموش نکنید وقتی برای نیازهای خود ارزش قائلید و آن‌ها را اولویت‌بندی می‌کنید، به این معنا نیست که شما خودخواه هستید. خودشفقتی واقعی یا self-kindness، حس دلسوزی شما نسبت به دیگران را نیز تقویت می‌کند.

همواره گفتگوی درونی حمایتگر داشته باشید و منتظر اتفاقات خوب در زندگی‌تان!

 

وقت مناسب، همین الان است

طبق قانون پنج ثانیه خانم مل رابینز، وقتی کاری را می‌خواهیم انجام دهیم، فقط 5 ثانیه فرصت داریم تا قبل از اینکه مغز شروع به بهانه‌تراشی کند. ایده اصلی به این صورت است که با شمارش معکوس، تمرکزمان را از فکرهای بازدارنده مثل ترس، شک و تنبلی به عمل فوری منتقل کنیم.

کاغذی بردارید و لیستی از کارهایی که می‌توانید همین حالا انجام دهید بنویسید و در جایی که بیشتر در معرض دیدتان است روی میزتان، کنار لپ‌تاپ، روی یخچال، آینه یا کنار تخت قرار دهید. این کار، به‌عنوان یادآور سریع به شما کمک می‌کند به‌جای تعلل، اولین قدم را بردارید.

 

کافیِ خوب رو جایگزین کامل کن

یکی از معایب کمال‌گرایی نامطلوب، نادیده گرفتن دستاوردهایمان و تمرکز بیش از حد بر اشتباهات و کاستی‌هاست. به این الگوی فکری ناکارآمد در روانشناختی شناختی که به بررسی تأثیر افکار بر احساسات و رفتار می‌پردازد، نادیده گرفتن جنبه‌های مثبت Discounting the Positives می‌گویند. فردی را تصور کنید که یک هفته به‌طور منظم ورزش کرده و رژیم غذایی‌اش را رعایت کرده است، اما یک روز بیشتر از برنامه کالری مصرف می‌کند و عذاب وجدان تمام وجودش را فرا می‌گیرد چرا که به جای دیدن شش روز موفقیت با خودش می‌گوید: همه زحماتم به هدر رفت و هیچ اراده‌ای ندارم. ثبت کوچک‌ترین پیشرفت‌ها باعث می‌شود تصویر منصفانه‌تری از عملکردتان داشته باشید.

 

اگر بنابه دلایلی حتی نصف روزت هم از دست دادی نگو دیگه باقی روز ارزشی نداره. این عمر تو داره میگذره و خوبه که مدیریت زمان داشته باشیم. به این منظور روزت را به چند بخش تقسیم کن؛ مثلاً سه تا چهار ساعتی 8 تا 12 ظهر، تایم استراحت، 1 تا 4 بهد از ظهر، استراحت و تفریح، 5 تا 8 شب و مابقی هم آماده شدن برای ادای مراسم شب! 😊 اینجوری دیگه اگه چند ساهت هم از دست دادی، هنوز بازه‌های مطالعاتی یا کاری داری تا بخشی از برنامه‌ات رو عملی کنی و رو به جلو در حرکت باشی.

 

به توانایی‌هات ایمان داشته باش و یادت باشه پیشرفت، مهم‌تر از بی‌نقص بودنه!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *